فرهاد سلیمانی : به عنوان یک متولی و مدیر هنری ارشد نگاهتون به مقوله هنر چی هست و بطور اخص به عکاسی چگونه نگاهی دارید؟

ایمانی خوشخو:... ما رشته هایی را داریم که متولی مشترک دارند، مثل عکاسی. جایی که کمبود هست هر کسی ممکن است از خودش دور بکند جایی که فعالیت شاخص خوبی باشد هر کدام ممکن است بگویند این مربوط به ما می‌شود. همین پاس دادن‌ها کار را ضعیف می‌کند. امیدواریم در زمان هر چه نزدیک‌تر، آن تشکل فراگیر هنرمندان عکاس را که انتخابات آن هم انجام شده بتوانیم ببینیم

محمد تهرانی: این که اشاره کردید عکاسی پاس داده می‌شود بین معاونت سینمایی یا هنری و موارد دیگر ، ریشه اش را در این می بینم که عکاسی هنوز در اذهان مدیران ما جایگاهش را پیدا نکرده...

ایمانی خوشخو: ...بنده هم با شما کاملا هم‌عقیده هستم که عکاسی به عنوان هنر مبنایش و زمینه‌های تخصصی‌اش از رشته‌های هنری دیگر کمتر نیست و شاید بیشتر هم باشه و باید مورد توجه از این زاویه هم قرار بگیرد.وقتی به عنوان هنر نگاه می‌کنیم ارزش‌گذاری‌اش چیزی از رشته‌های دیگر کم‌تر نیست. اکسپو عکس یقینا می تواند شروع خوبی باشد برای معرفی جایگاه واقعی هنر عکاسی

...................................................................................................................

مقدمه: مجتبی آقایی دبیر دوسالانه دهم عکس مصاحبه‌هایی را با مدیران مختلف هنری ترتیب داده است. این مصاحبه‌ها قرار است در نشریه یا بولتن دو سالانه به چاپ رسیده و قسمت‌هایی از آن‌ها در رسانه‌های مختلف منتشر شود. ویژگی مصاحبه‌ها در این است که به حای حضور یک نفر به عنوان مصاحبه‌گر از چند تن از عکاسان دعوت شده تا سوالات خود را به فراخور مسئولیت مصاحبه شونده مطرح کنند. اسعد نقشبندی ، محمد تهرانی ، فرهاد سلیمانی و مجتبی آقایی در مصاحبه‌ی این نوبت با معاونت هنری وزارت ارشاد- که بیشتر میزگرد بود تا مصاحبه- حضور داشتند.حسن غفاری هم برای عکاسی حضور داشت که البته گاهی در بحث شرکت می‌کرد. بی شک گفت‌وگو با محمد حسين‌ايماني‌ خوشخو معاونت هنری وزارت ارشاد نمی‌توانست پیرامون جزئیات برگزاری دو سالانه باشد. پس بهانه‌ای شد تا مسائل کلیدی‌تر عکاسی در این نشست مطرح شود.

فرهاد سلیمانی: به بهانه دو سالانه بحث‌های دیگری را که مربوط به عکاسی و جامعه عکاسی کشور هست مطرح می‌کنیم ابتدا یک سؤالی رو می خواهم از شما پبرسم که به عنوان یک متولی و مدیر هنری ارشد نگاهتون به مقوله هنر چی هست و بطور اخص عکاسی چگونه نگاهی دارید؟

ایمانی خوشخو: به تناسب اعتباری که برای فرهنگ قائلیم یقینا مؤلفه‌های آن هم از آن اعتبار بهره‌مند هستند. کشور ما که از یک سابقه طولانی در حوزه فرهنگ برخوردار هست.طبیعی است در چنین جامعه‌ای به هنر باید به گونه‌ی دیگری نگریسته بشود. با این دیدگاه بی شک در جامعه ما هنر باید مورد توجه جدی قرار بگیرد و اگر عواملی باعث شدند که هنر در جایگاه واقعی خودش قرار نگرفته اون عوامل باید شناسایی بشوند و به عنوان یک آسیب در حوزه رشد هنر با آن ها برخورد بشود و پس از ریشه یابی به رفع آن ها اقدام شود

وی ادامه داد: به عنوان مدیر هنری معتقدم که حق هنر و جایگاه هنر و منزلت هنرمندان بیش از این باید به عنوان یکی از سرمایه‌های معنوی و فرهنگی کشور مورد توجه قرار بگیرد و جای این دارد که ما بیش از این به توسعه هنر، رشد هنر و بررسی موانع توسعه و رشد هنر توجه بکنیم یقینا در این راه هر چه سرمایه گذاری بکنیم با بازدهی چندبرابر می توانیم مواجه شویم .

در مجموعه هنرها رشته عکس با توجه به ویژگی‌هایی که دارد مورد توجه هست. اگر چه از لحاظ ساختاری به علت اختلاف نظرهایی که در حوزه مسئولیت این رشته در وزارت ارشاد هست بعضا در معاونت سینمایی مورد توجه قرار می‌گیرد یا مورد بی مهری قرار می‌گیرد یا همینطور در معاونت هنری، این بحث‌ها شاید باعث شده که آن‌گونه که باید و شاید عکاسی جایگاهی درخور در حوزه حمایتی وزارت ارشاد نداشته باشد. ولی بنده معتقدم که ما می‌توانیم در حوزه مسئولیت‌های معاونت هنری رشته عکس رو ببینیم و مورد حمایت قرار بدهیم در این چند سالی هم که بنده افتخار مسئولیت را در حوزه هنر دارم تعامل نسبتا خوبی با هنرمندان عکاس داشتیم برای رفع مشکلات آن‌ها وقت‌هایی زیادی هم صرف شده است.

به نظر می‌رسد در آستانه تحولی در شاخص‌تر نمودن جایگاه رشته عکس در حیطه هنر هستیم. با تعامل خوبی هم که در حال حاضر بین جامعه هنرمندان عکاس هست امیدواریم در زمان هر چه نزدیک‌تر آن تشکل فراگیر هنرمندان عکاس که انتخاباتش هم انجام شده را بتوانیم ببینیم . با این تشکل فراگیر به نطر می‌رسد بتوانیم عقب ماندگی‌هایی که در حیطه حمایت از توسعه این رشته در کشور هست را جبران کنیم و حمایت‌هایی بشود در جهت حرکت در سطح بین‌الملل و معرفی ظرفیت‌های خوبی که در عکاسی داریم و در این زمینه همپای رشته‌های دیگر عمل کنیم .

فرهاد سلیمانی: الان من این راه پله‌ها را که می‌آمدم تابلوهای نقلشی دیدم و روی قفسه بندی های شما مجسمه و مینیاتور و چیزهای دیگری می‌بینم اما عکس رو اصلا نمی بینم. می‌خواهم در طی مسئولیت خودتون تلاش‌هایی رو که در زمینه عکس کردید مقداری بیشتر باز بکنید.

ایمانی خوشخو: چیزهایی که شما دیدید با انتخاب مدیریت نبوده ، هنرمندانی که هدیه می کنند آثارشون را این‌جا مورد استفاده قرار می گیرد و شاید عدم ارتباط تشکیلاتی با هنرمندان عکاس باعث شده که شما عکسی رو نمی بینید ولی جا دارد که مابیشتر به عکاسی بپردازیم و اگر علاقه شخصی هم در کار باشد خود بنده در یکی از هنرها اگر دستی داشته باشم همون رشته عکاسی هست.

سهل‌الوصول بودن دسترسی به عکس که در هر زمانی در هر مکانی در کوتاه ترین فاصله و راحت ترین شیوه این هنر می‌تواند عرضه بشود و مورد استفاده قرار بگیرد و ثبت وقایعی که شاید هیچ هنر دیگری نتواند به دقت عکس این وقایع گذرا را ثبت بکند و به دیگران منتقل بکند این‌ها از ویژگی‌هایی است که همانطور که گفتم به نظر می رسد که جای کار بیشتری دارد. این که حالا بنده چه‌کار کردم شاید آقای آقایی بتوانند شهادت بدهد که جلساتی را که من با عکاسان داشتم و دغدغه‌ای که از اول داشتم که چرا ما یک خانه عکس فراگیر نداریم چرا باید خاته تاتر داشته باشیم خانه موسیقی داشته باشیم اما انجمن فراگیر عکس نداشته باشیم.

اگر انجمن فراگیر شکل بگیرد خیلی از مشکلات خیلی از کمبودها، ضعف در حمایت‌ها می تواند پیگیری بشود و کارهایی هم برای انجمن شده است انتخاباتی شده و من پیگیر بودم و خوشحال بودم که این کار نتیجه بدهد. در این راستا یک بخشی وظیفه مدیران است بخشی از آن هم مسئولیتش با هنرمندانی است که در رشته عکاسی کار می‌کنند. این ها باید همپای هم پیش برود.اگر این تعامل دو طرفه صورت بگیرد . یک نکته هم هست که ما رشته هایی را داریم که متولی مشترک دارند مثل تصویرگری کتاب کودک. عکس هم همینطور بوده ما الان شاید با قاطعیت نمی‌تونیم بگوییم که از دید کلان وزارتخانه، عکس و عکاسی در معاونت هنری دیده می‌شود چون بعضی فعالیت‌های مشترک را، در معاونت سینمایی هم ما می بینیم . همین که روشن بشود جایگاهش و از طرف جامعه عکاسی پیگیری کنند یا این طرف و یا آن طرف این که دو جا باشد باعث می شود، نشود از طرفیت‌های حمایتی وزارت ارشاد مثل جاهای دیگری که استفاده می کنند استفاده کنید.

جایی که کمبود هست هر کسی ممکن است از خودش دور بکند جایی که فعالیت شاخص خوبی باشد هر کدام ممکن است بگویند این مربوط به ما می‌شود. همین پاس دادن‌ها کار را ضعیف می‌کنه شاید یکی از دلایل وضعیت موجود هم همین است. آن تشکیلات فراگیر می تواند این موضوع را بررسی بکند و نهایتا پیشنهاد بدهد که با بررسی و پزوهشی که انجام شد جایگاه رشته عکاسی باید کجا باشد بعد وزارتخانه مسئله را مورد بررسی و توجه قرار بدهد.

محمد تهرانی: این که اشاره کردید عکاسی پاس داده میشود بین معاونت سینمایی یا هنری و موارد دیگر ، ریشه اش را در این می‌بینم که عکاسی هنوز در اذهان مدیران ما جایگاهش تبیین نشده. مثال‌هایی برای این مورد هم می‌شود بیان کرد. این که قطعا زیر مجموعه معاونت هنری باید باشد، می‌شود در موردش بحث کرد و قابل اثبات هست. این که عکس بسته به نوع استفاده از آن و روشی که عرضه می‌شود گاهی حتی می تواند از سینما هم مؤثرتر باشد در اذهان ، و تاثیرگذاری بیشتری داشته باشد روی این موضوع هم می‌شود بحث کرد و اثبات کرد.

این که می‌گویم دیدگاه مسئولین و مدیران در مورد عکس نسبت به سایر هنرها دیدگاه متفاوتی هست یک دلیلش به این موضوع برمی گردد که هر کسی الان دوربین عکاسی دارد و فکر می کند کار هنری انجام می‌دهد در صورتی که اینطور نیست. عکاسی صرفا این نیست که در لجظه بخواهد واقعه‌ای را ثبت کند. در بین عکاسان این موضوع مطرح است که یک عکس خوب حاصل ده سال بیست سال بیشتر کمتر تجربه هست به علاوه اون 125/1 ثانیه . تمام دانش عکاس در زمینه‌های مختلف ، همه مطالعات او ، بررسی‌ها و تحقیقاتش،پشتوانه فرهنگی او، تاثیر پذیری‌ها از پیرامون و از آثار هنری هنرمندان دیگر ، همه این‌ها به علاوه اون کسر ثانیه ممکن است یک عکس خوب را باعث شود. و اصلا همه این سابقه باعث می‌شود که عکاس آن لحظه را بتواند ببیند. گذشته از آن عکاسی همیشه ثبت یک واقعه یا یک لحظه نیست...

وی ادامه داد: این که ما می بینیم مثلا فعالیتی قرار است در زمینه عکاسی مستند اجتماعی انجام شود و از معاونت هنری می‌خواهد که ازو حمایت بشود و معاونت آن را ارجاع می‌دهد به معاونت مطبوعاتی ، این برای این است که این تصور وجود دارد که عکس مستند اجتماعی به عنوان هنر نمی‌تواند مطرح باشد و عکس‌هایی از این دست عمدتا به عنوان ابزاری در خدمت مطبوعات قلمداد می‌شوند که متاسفانه در مطبوعات و روزنامه ها هم به درستی از آن‌ها استفاده نمی‌شود. عکس گاهی صفحه پر کن است . روی جلد بعضی مجلات، عکس ‌ِ یک عکاس را به هر شکل که بخواهند دست‌کاری می‌کنند . ماده خامی می‌دانند برای اثری گرافیکی و به عنوان اثر هنری مستقل به آن نگاه نمی‌شود. در جهان شاهدیم که چگونه با عکس‌های مستند در مطبوعات یا جاهای دیگر برخورد می‌کنند و قیمت بعضی از این آثار هم اکنون کم از قیمت آثار هنری دیگر نیست. عکس‌های خبری هم هستند که در زمان وقوع خبر کاربرد داشته اما تاریخ مصرف نداشته و الان به عنوان عکس هنری مطرح است. در ایران هنوز دیدگاه‌ها اینطور نیست. یکی از وظایف انجمن فراگیر همین است که این موضوعات را برای مدیران و مسئولین و اصحاب رسانه روشن بکند.

خلاصه این که عکاسی به عنوان هنر ابزار نیست نه ابزاری است در دست سینما یا هنرهای دیگر و نه در دست مطبوعات و نه هیچ جا. تعامل عکاسان با معاونت هنری و زیر مجموعه‌های آن به نظرم باید بیشتر باشد تا جایگاه واقعی عکاسی و ذهنیت‌ها روشن بشود.

محمد تهرانی افزود: این که شما اشاره کردید اگر عکسی بر در و دیوار این ساختمان نمی‌بینید به این دلیل است که خودشان به عنوان هدیه نیاورده اند فکر نمی‌کنم صرفا این باشد. دلیلش این است که عکاسی شناخته نشده. ما در اکسپوهای معتبر جهان جایگاه خاص عکاسی را می‌بینیم و عکاس‌ها و عکس‌ها قدر دانسته می‌شوند و مبالغ خوبی برای عکس پرداخت می‌شود.همانطور که به نقاشی آقای کلانتری که این‌جا پشت سر شما به دیوار هست به عنوان اثری هنری نگاه می‌شود در اکسپوها هم به همین شکل به عکس‌های هنری نگاه می‌شود. این را هم در نظر داشته باشیم که در همان کشورهای خارجی هم میلیون‌ها دوربین در دست مردم هست اما همه‌ی صاحبان دوربین، عکس به اون معنا که ما راجع به آن صحبت می‌کنیم تولید نمی‌کنند. در نقاشی هم هر کس بومی و قلمی در اختیار داشته باشد می‌تواند اسم خودش را نقاش بگذارد اما آیا همه این‌ها هنرمند هستند؟ البته این در عکاسی نمود بیشتری دارد. من این‌جا به جای این که سؤالی را مطرح کنم از فرصت استفاده کردم و متکلم وحده شدم ، اما این ها چیزهایی بود که لازم می‌دانستم بگویم و خیلی چیزهای دیگر هم لازم است گفته شود تا به تدریج عکاسی جایگاه خودش را پیدا کند و سؤالم یادم رفت !

مجتبی آقایی: این جا می‌شود در باره عکاسی و جایگاه آن در آرت اکسپو سؤال کرد.

محمد تهرانی: بله سؤال همین است که آقای آقایی می‌گوید واقعا با ذهنیتی که در مسئولین می‌بینم آیا شما جایگاهی برای عکاسی در آرت اکسپو قائل هستید؟

ایمانی خوشخو: این صحبتی که شما کردید من از زاویه دیگر یک وجه مثبت عکس می‌بینم و آن گستردگی کاربرد این رشته هنری هست.همین مثال‌هایی که شما زدید. اگر مقایسه بکنیم با رشته‌های دیگر هنری در زندگی روزمره مردم این هنر زیاد هست .ممکن است هر کسی یک دوربینی بردارد عکس بگیرد و یقینا یک عکسی که یک فرد معمولی می گیرد با عکسی که هنرمند عکاس می‌گیرد ، خب خیلی فرق خواهد کرد. ولی این که عکاسی آنقدر توانسته گسترده بشه که حتی یک نوجوان ده پانزده ساله هم با این هنر ارتباط برقرار می کند، از این زاویه به نطر من ویژگی خاص این رشته هست و به همین تناسب گستردگی ، وظیفه حمایت هم سنگین‌تر می‌شود.شما به عنوان هنرمند عکاس می توانید از این وجه مثبت استفاده کنید.پس یک کاربرد داریم و یک مورد هم به عنوان یک رشته کاملا هنری.

بنده هم با شما کاملا هم‌عقیده هستم که عکاسی به عنوان هنر اون مبناش و بیسش و اون زمینه‌های تخصصی‌اش از رشته‌های هنری دیگر کمتر نیست و شاید بیشتر هم باشه و باید مورد توجه از این زاویه هم قرار بگیرد.وقتی به عنوان هنر نگاه می‌کنیم ارزش‌گذاری‌اش چیزی از رشته‌های دیگر کم‌تر نیست. بنده خودم در یکی دو تا از این اکسپوهای اروپا که بودم از نزدیک شاهد بودم که همان جوششی که برای خرید یک تابلوی عکاسی هست نسبت به رشته‌های دیگر هم هست. پس این را هم کسی نمی‌تواند رد بکند که چون خیلی گسترده هست و قابل دسترس هست پس ویژگی‌های هنری‌اش اینقدر نیست. این که در بروز و عرضه این هنر چه باید بکنیم به نظر من هیچ فرقی بین عکاسی و دیگر هنرها وجود ندارد.

محمد تهرانی : در مورد اکسپو ...

ایمانی خوشخو : به نظر من همان جایگاه را عکس باید داشته باشد ولی فرقی که می کند انتخاب آثار عرضه شده باید از یک کانال تخصصی باشد.همان گستردگی که عکاسی دارد و همان عدم شناخت کافی ، کانال ویژه‌ای را می‌طلبد تا سره از ناسره شناخته بشود.پس باید یک کانال تخصصی باشد برای ورود کارها با همان نگاه هنری که می‌گویید. حتی اگر در یکی دو سال اولیه ، به علت این که ما یک عقب ماندگی در معرفی هنر عکس داریم شاید بهتر باشد یکی دو اکسپو عکس را به شکل محدودتر برگزار کنیم این رشته رو به‌خوبی معرفی کنیم بعد اضافه بشود به رشته‌های دیگر هنرهای تجسمی و در اکسپوها بتواند حضور داشته باشد.

محمد تهرانی: پس این قول را می شود از شما گرفت؟

ایمانی خوشخو : بله ، بله، بنده چون اعتقاد دارم به همه صحبت‌هایی که شما گفتید و این‌جا مطرح شد ما می توانیم حمایت بکنیم و یک اکسپو وزین در حوزه عکس طراحی بکنید و با حمایت معاونت هنری این اکسپو را داشته باشید یقینا می تواند شروع خوبی باشد برای معرفی جایگاه واقعی هنر عکاسی. این اکسپو با توجه به شناختی که هست می تواند حتی در عرصه بین‌المللی هم جایگاه خودش را داشته باشد